ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର; ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଶିଳ୍ପରେ ଭାରତର ଭୂମିକାକୁ ଆହୁରି ବିସ୍ତାର କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ SEMICON India 2026 ଆଜିଠାରୁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଯଶୋଭୂମିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୭ରୁ ୧୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବାକୁ ଥିବା ଏହି ପଞ୍ଚମ ସଂସ୍କରଣକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଉଦ୍ଘାଟନ କରିଛନ୍ତି। ଚଳିତବର୍ଷର ଥିମ୍ ହେଉଛି “Silicon to Systems: Building the Ecosystem”।
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କେବଳ ଚିପ୍ ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଡିଜାଇନ୍, ଫ୍ୟାବ୍ରିକେସନ୍, ପ୍ୟାକେଜିଂ, ଟେଷ୍ଟିଂ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ସପ୍ଲାଇ ଚେନ୍, ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଓ ଦକ୍ଷ ମାନବ ସମ୍ବଳ—ସମଗ୍ର ecosystem ଉପରେ ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। PIB ଅନୁସାରେ ଏଥିରେ ୬୦୦ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଦର୍ଶକ, ୩୦୦ରୁ ଅଧିକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ୪୦ରୁ ଅଧିକ ଦେଶର ପ୍ରତିନିଧି ଯୋଗଦେଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉଦ୍ଘାଟନୀ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ଭାରତର ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର କ୍ଷମତା ଓ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ପ୍ରତିଭା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଭାରତରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଚିପ୍ଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ବେଳେ ଦେଶର ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଟ୍ୟାଲେଣ୍ଟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ବିସ୍ତାରରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର।
Semicon India Programme ଅଧୀନରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୨ଟି semiconductor manufacturing project ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଛି। ଏଗୁଡ଼ିକର ମୋଟ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିବେଶ ₹୧.୬୪ ଲକ୍ଷ କୋଟିରୁ ଅଧିକ। ଏହି ୧୨ଟି ମଧ୍ୟରୁ ୩ଟି ପ୍ରକଳ୍ପ—Micron, Kaynes ଓ CG Semi—commercial production ଆରମ୍ଭ କରିସାରିଛି।
ଏହା ସହିତ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ Semicon 2.0କୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛି। ଏଥିପାଇଁ ₹୧,୨୭,୫୦୦ କୋଟିର ମୋଟ ବଜେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ କେବଳ ଚିପ୍ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବା ନୁହେଁ; chip design, fabrication, advanced packaging, equipment, materials ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ supply chainକୁ ମଜବୁତ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅଂଶ।
ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବ୍ୟାପକ। ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍, ଗାଡ଼ି, ଟେଲିକମ୍, ଡାଟା ସେଣ୍ଟର, AI, ମେଡିକାଲ୍ ଡିଭାଇସ୍ ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତି—ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଆଧୁନିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ semiconductor ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ଦେଶ ଭିତରେ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ଓ supply chain ଗଢ଼ିଉଠିବାକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ରଣନୈତିକ ଦୁଇ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି।
ଭାରତର semiconductor ecosystem ଏବେ ନିର୍ମାଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ production ଓ commercialisation ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଯାଉଛି। ତଥାପି ବିଶ୍ୱ ଚିପ୍ ଶିଳ୍ପରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ତୀବ୍ର ଥିବାରୁ technology, skilled workforce, supply-chain resilience ଓ ଉତ୍ପାଦନର ପରିମାଣ ବଢ଼ାଇବା ଆଗାମୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପ୍ରମୁଖ ପରୀକ୍ଷା ହେବ।
