ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର; ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ବିଜ୍ଞାନ ଭବନରେ ‘The Future of Environment and Climate Dynamics’ ଶୀର୍ଷକ ଦୁଇଦିନିଆ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯ ଓ ୨୦ରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ସମ୍ମିଳନୀକୁ ନ୍ୟାସନାଲ ଗ୍ରୀନ୍ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ (NGT) ଆୟୋଜନ କରିଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯ରେ ଏହାର ଉଦ୍ଘାଟନ କରିଛନ୍ତି। ସମ୍ମିଳନୀରେ ୧୭ଟି ଦେଶର ବରିଷ୍ଠ ବିଚାରପତି ଓ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ସହ ଭାରତର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଓ ହାଇକୋର୍ଟ ବିଚାରପତି, ପରିବେଶ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ପରିବେଶ ସଂସ୍ଥାର ପ୍ରତିନିଧି ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି।
କେବଳ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ନୁହେଁ, ପରିବେଶ ଶାସନରେ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରୂପାୟନ ଓ ଆଇନର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଙ୍କକୁ କିପରି କମାଯାଇପାରିବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀର ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚ୍ୟ ବିଷୟ। ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ନ୍ୟାୟିକ ଅଭିଜ୍ଞତା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନ ଓ ପରିବେଶ ପରିଚାଳନାର ଅନୁଭୂତି ବିନିମୟ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ମଞ୍ଚ ଭାବେ କାମ କରୁଛି।
ସମ୍ମିଳନୀରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇବା ଭାରତର ଜଳବାୟୁ ପଦକ୍ଷେପର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ନବୀନତମ PIB ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଜୁଲାଇ ୩୧, ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତର ସ୍ଥାପିତ ସୌର ଶକ୍ତି କ୍ଷମତା ୧୬୪.୫୯ GWରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ୨୦୧୪ରେ ଏହା ୨.୮ GW ଥିଲା। ଏହା ସହ ସୌର ଶକ୍ତି ଦେଶର ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି କ୍ଷମତାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଂଶ ହୋଇଛି।
ଘରୋଇ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ରୁଫ୍ଟପ୍ ସୋଲାରକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ PM-Surya Ghar: Muft Bijli Yojana ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। PIB ଅନୁସାରେ, ଅଗଷ୍ଟ ୧୨, ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ୫୧.୫୮ ଲକ୍ଷ ଘର ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ରୁଫ୍ଟପ୍ ସୋଲାରରୁ ଲାଭ ପାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ₹୨୮,୦୨୪ କୋଟିର ସବସିଡି ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର ହୋଇଥିବା ଏବଂ ୧୪.୮ GW ରୁଫ୍ଟପ୍ ସୋଲାର କ୍ଷମତା କମିଶନ ହୋଇଥିବା ସରକାରୀ ତଥ୍ୟରେ ରହିଛି।
କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ PM-KUSUM ମାଧ୍ୟମରେ ସୌର ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ାଇବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଜୋର ରହିଛି। ନବୀନତମ ସରକାରୀ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଅଗଷ୍ଟ ୨, ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାୟ ୧୧.୪୯ ଲକ୍ଷ off-grid solar pumps ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ୨୧.୭୭ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଚାଷୀ ଏହାର ଲାଭ ପାଇଛନ୍ତି। ଏହି ତଥ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ୩୦ ଲକ୍ଷ ଚାଷୀଙ୍କ କ୍ଷେତରେ ସୋଲାର ପମ୍ପ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା ଦାବିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଅଧିକୃତ ଆକଳନ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।
ପବନ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। PIB ଅନୁସାରେ, ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଦେଶର ସ୍ଥାପିତ wind power capacity ୫୬.୦୯ GW ଥିଲା, ଯାହା ୨୦୧୪ର ୨୧.୦୪ GW ତୁଳନାରେ ପ୍ରାୟ ୨.୬୬ ଗୁଣ।
NGTର ଏହି ସମ୍ମିଳନୀର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ କେବଳ ଜଳବାୟୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଘୋଷଣା ନୁହେଁ; ନୀତି, ବିଜ୍ଞାନ, ନ୍ୟାୟିକ ପଦକ୍ଷେପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପରିବେଶ ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଭାରତରେ ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତିର ବିସ୍ତାର ଓ ଘର ଏବଂ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୌର ଶକ୍ତିର ବୃଦ୍ଧି ଏହି ବ୍ୟାପକ ଜଳବାୟୁ ନୀତିର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇପାରେ।
