ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ, ୧୦ ଜୁଲାଇ; ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଐତିହାସିକ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଭାରତ ଓ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କକୁ Strategic Partnership ରେ ପରିଣତ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ୪୦ ବର୍ଷ ପରେ ଭାରତର କୌଣସି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଏହା ପ୍ରଥମ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ଗସ୍ତ ହେବାରୁ ଏହାକୁ ଐତିହାସିକ ମାଇଲଫଳକ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଅକ୍ଲାଣ୍ଡରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କ୍ରିଷ୍ଟୋଫର ଲକ୍ସନ୍ଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ପରେ ଉଭୟ ଦେଶ ୨୦୩୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସହଯୋଗକୁ ନୂଆ ଉଚ୍ଚତାକୁ ନେବାକୁ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ବୈଠକର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଘୋଷଣା ହେଉଛି ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ₹୩୫,୦୦୦ କୋଟି (ପ୍ରାୟ NZ$7 ବିଲିୟନ)ରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ, ବିନିଯୋଗ, ଡିଜିଟାଲ ଅର୍ଥନୀତି, ଶିକ୍ଷା, କୃଷି, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଉର୍ଜା ଓ ନବୀନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ସହଯୋଗ ବଢ଼ାଇବେ।
ଏହି ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଉଭୟ ଦେଶ ୧୮ଟି ଚୁକ୍ତି ବୁଝାମଣା (MoUs/Agreements) ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ, ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା, ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ସହଯୋଗ, ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ବିନିଯୋଗ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ର ସାମିଲ ରହିଛି। ଇଣ୍ଡୋ-ପ୍ୟାସିଫିକ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥିରତା, ମୁକ୍ତ ନୌ-ପରିବହନ ଓ ନିୟମ ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉଭୟ ଦେଶ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ସହଯୋଗର ଭିତ୍ତି ହେଉଛି ଭାରତ–ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (FTA), ଯାହା ୨୦୨୬ ଏପ୍ରିଲରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତର ସମସ୍ତ ରପ୍ତାନିକୁ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡରେ ଶୁଳ୍କମୁକ୍ତ ସୁବିଧା ମିଳିବ, ଯେତେବେଳେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡର ୫୭% ରପ୍ତାନି ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଭାରତରେ ଶୁଳ୍କମୁକ୍ତ ହେବ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ୯୫% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁବିଧା ବିସ୍ତାରିତ ହେବ। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଭାରତର MSME, ବସ୍ତ୍ର, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ, ଫାର୍ମାସ୍ୟୁଟିକାଲ୍ ଓ ଚମଡ଼ା ଶିଳ୍ପକୁ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ଦେବ।
ଉଭୟ ଦେଶ ଶିକ୍ଷା, ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ, STEM ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପୋଷ୍ଟ-ଷ୍ଟଡି ୱର୍କ ଅବସର, ପେଶାଦାରଙ୍କ ଗତିଶୀଳତା, AYUSH, ଯୋଗ, କୃଷି ଗବେଷଣା, ଆପଲ୍, କିୱି ଓ ମାନୁକା ହନି ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସହଯୋଗ ବଢ଼ାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ ଭାରତୀୟ ବଂଶୋଦ୍ଭୂତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହି ସମ୍ପର୍କର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେତୁ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି Strategic Partnership କେବଳ ବାଣିଜ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଇଣ୍ଡୋ-ପ୍ୟାସିଫିକ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଭୟ ଦେଶର ରଣନୈତିକ ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ। ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ସପ୍ଲାଇ ଚେନ୍, ଡିଜିଟାଲ୍ ଇନୋଭେସନ୍ ଓ ବିନିଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
