ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୦୭ ଅଗଷ୍ଟ; ଭାରତର ଲୋକପ୍ରିୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା UPIକୁ ନେଇ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଗୁରୁବାର, ଅଗଷ୍ଟ ୬, ୨୦୨୬ରେ ଲୋକସଭା Taxation and Other Laws (Amendment) Bill, 2026କୁ ପାସ୍ କରିଛି। ବିରୋଧୀ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଲଗାତାର ସ୍ଲୋଗାନବାଜି ଯୋଗୁଁ ବିଲ୍ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ହୋଇପାରିନଥିଲା। ବିଲ୍ ପାସ୍ ହେବା ପରେ ଲୋକସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମୁଲତବୀ ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ବିଲ୍ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା Payment and Settlement Systems Act, 2007 ସହ ଜଡ଼ିତ। ସଂଶୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ UPI ସମେତ କିଛି notified digital payment modes ଉପରେ ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବାର ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ମିଳିବ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ payment service providersଙ୍କ ପାଇଁ MDR ପରି ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଲୋକସଭାରେ ବିଲ୍ ପାସ୍ ହେବା ପରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ UPI ଦେୟ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଟଙ୍କା କଟିବା ନେଇ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏପରି କୌଣସି ତୁରନ୍ତ ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ ହୋଇନାହିଁ। ବିଲ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସରକାରଙ୍କୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ନୋଟିଫିକେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ digital payment modes ଉପରେ ଚାର୍ଜ ଅନୁମତି ଦେବାର ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ଦେବା।
Merchant Discount Rate ବା MDR ହେଉଛି ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ଚାର୍ଜ। ସାଧାରଣତଃ ଏହା ପେମେଣ୍ଟ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ରେ ଜଡ଼ିତ ବ୍ୟାଙ୍କ, ପେମେଣ୍ଟ ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ ପୂରଣ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ। ନୂଆ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ UPI ଭଳି ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟରେ ଏପରି ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ କରିବାର ରାସ୍ତା ଖୋଲିପାରେ।
UPI ଦେଶର ଦୈନନ୍ଦିନ ଆର୍ଥିକ କାରବାରର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ହୋଇସାରିଛି। ଦୋକାନ, ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ, ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ, ଯାତାୟାତ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଟଙ୍କା ପଠାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ UPIର ବ୍ୟବହାର ବ୍ୟାପକ। ସରକାର ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ କୌଣସି ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ କରେ, ତେବେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର transaction, କେଉଁ ଶ୍ରେଣୀର ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ କାହା ଉପରେ ଚାର୍ଜ ଲାଗିବ—ତାହା ନୋଟିଫିକେସନ୍ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।
UPI ଭାରତର digital payments ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୁଖ୍ୟ ଭିତ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ସରକାର ସଂସଦରେ ଦେଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ଡିସେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶର ଘରୋଇ UPI କାରବାରର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ₹୨୩୦ ଲକ୍ଷ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ୨୦୨୨-୨୩ରେ ଏହା ₹୧୩୯ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଥିବା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସଂସଦକୁ କହିଥିଲେ।
UPI ଉପରେ ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ କରିବାର ଆଇନଗତ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଭାରତର digital payment ecosystem ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ନୀତିଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ payment infrastructureର ଖର୍ଚ୍ଚ ପୂରଣ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ନେଇ ନୂଆ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ୟପଟେ UPIର ସହଜତା ଓ ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଚାର୍ଜର ପ୍ରଭାବ କେତେ ହେବ, ତାହା ଆଗାମୀ ସରକାରୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
