ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୫ ଅକ୍ଟୋବର; ଭାରତର ପରୋକ୍ଷ ଟିକସ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ GST 2.0ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଏବେ କେବଳ ଟିକସ ହାର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସୀମିତ ନରହି, ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସରଳ କରିବା ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ଅକ୍ଟୋବର ୫, ୨୦୨୬ର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, GST Councilର ଆଗାମୀ ଆଲୋଚନାରେ ଶୀଘ୍ର ପଞ୍ଜୀକରଣ, ସହଜ ରିଫଣ୍ଡ ଓ Input Tax Credit ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସେବାର ସଂଜ୍ଞା ସ୍ପଷ୍ଟତା, ଟ୍ରାନ୍ଜିଟ୍‌ରେ ଟ୍ରକ୍ ଯାଞ୍ଚକୁ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ କରିବା ଏବଂ କିଛି ଅପରାଧର decriminalisation ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବାର ସୂଚନା ମିଳିଛି।

GST ୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୭ରେ ଭାରତରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ନଅ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଟିକସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କାର ମାଧ୍ୟମରେ ବିକଶିତ ହୋଇଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ୨୦୨୬ର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, GST taxpayerଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୭ରେ ପ୍ରାୟ ୬୬.୫ ଲକ୍ଷ ଥିବାବେଳେ ୨୦୨୬ ମେ’ରେ ଏହା ୧.୬୫ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

୨୦୨୫ର ୫୬ତମ GST Council ବୈଠକରେ Next-Generation GST reforms ଅନୁମୋଦନ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ rate changes ୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା। ସରକାରୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ, ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରମୁଖ GST rate structureକୁ ୫% ଓ ୧୮% ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ slabରେ ସରଳ କରାଯାଇଛି; luxury ଓ sin goods ପାଇଁ ୪୦% rate ରହିଛି।

GST 2.0ର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି compliance କୁ ସହଜ କରିବା। ସରକାରୀ ସୂଚନାରେ ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ registration ଓ return filing ସରଳ କରିବା ସହିତ refund ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଦ୍ରୁତ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

GST ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ Input Tax Credit ବ୍ୟବସାୟର tax cost କମାଇବାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ମେକାନିଜମ୍। ତେଣୁ ITC ସମ୍ପର୍କିତ mismatch, credit accumulation ଓ refund ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ GST 2.0ର ease-of-doing-business ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶିଳ୍ପ ମହଳରୁ ମଧ୍ୟ refund ଓ accumulated tax credit ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ଦାବି ଆସିଛି।

GST 2.0ର ସଫଳତା କେବଳ ନୂଆ ନିୟମ ଘୋଷଣାରେ ନୁହେଁ; ଏହାର ଏକରୂପ ଓ ସମୟବଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ। GST Councilରେ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ମିଳିତ ଭାବେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିବାରୁ ନୂଆ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକର field-level implementation ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖେ।