ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୩ ଅକ୍ଟୋବର; ଲଦାଖର ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସୀମା ଅଞ୍ଚଳ ସମ୍ପର୍କିତ ଭୌଗୋଳିକ ରେକର୍ଡକୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ମାନକ କରିବା ଦିଗରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନୂଆ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଭାରତ ସରକାର, ଲଦାଖ ପ୍ରଶାସନ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ୨୮ଟି ସ୍ଥାନ ଓ ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟକୁ Survey of Indiaର ସରକାରୀ ମାନଚିତ୍ରରେ ମାନକ ନାମରେ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି। ସରକାର କହିଛି, ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପରିଚୟ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଲ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା।
ଏହି ୨୮ଟି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ Gogra ଓ Hot Spring ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖୁଛି। ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ୨୦୨୦ରେ ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବ ଲଦାଖରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ସୀମା ତିକ୍ତତାର ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ସରକାରୀ ତାଲିକାରେ Gograକୁ ‘Land area’ ଏବଂ Hot Springକୁ ‘Water body’ ଭାବେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ନୂଆ ତାଲିକା କେବଳ ସୀମା ଅଞ୍ଚଳର ଦୁଇ-ଚାରିଟି ସ୍ଥାନକୁ ନେଇ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏଥିରେ Atisha Giri, Kanishka Peak, Martand Giri, Zorawar Peak, Rinchen Zangpo, Sakyasri Giri, Marpa Lotsava Ri, Milarepa Kangri, Shiva Ri ଓ Maheshvara Ri ଭଳି ଶିଖର ସାମିଲ ଅଛି। Karun Pir, Drak Karpo ଓ Jolmoriକୁ ପର୍ବତ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। Chapchingal Pass ଓ Shachmirk Pass ଦୁଇଟି ପାସ୍ ଏବଂ Parpik ଓ Skamri Glacierକୁ ହିମବାହ ଭାବେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ଏହାସହ Shkorga Valley, Guru Rinpoche Lake ଓ Yangpa River ମଧ୍ୟ ନୂଆ ମାନକ ତାଲିକାରେ ରହିଛି। Brangsa, Kuksel, Dehra Compass, Kumarayana Point, Panglung ଓ Shamal Lungpa ଭଳି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ land area ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଅଭିଯାନ କେବଳ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟକୁ ସରକାରୀ ମାନଚିତ୍ରରେ ଏକରୂପ ଭାବେ ରେକର୍ଡ କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ।
Gogra ଓ Hot Springର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝିବା ପାଇଁ ୨୦୨୦ ପରଠାରୁ ଚାଲିଥିବା ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସୀମା ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଦେଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ୨୦୨୧ରେ Gogra ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଇ ଦେଶର ସେନା ଡିସ୍ଏଙ୍ଗେଜମେଣ୍ଟ କରିଥିଲେ। ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁସାରେ ୪ ଓ ୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୧ରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଅସ୍ଥାୟୀ ଢାଞ୍ଚା ହଟାଯାଇଥିଲା।
ପରେ ୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୨ରେ Gogra-Hot Springs, PP-15 ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଇ ପକ୍ଷର ସେନା ଡିସ୍ଏଙ୍ଗେଜମେଣ୍ଟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା କଥା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୨୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୪ରେ Depsang ଓ Demchokରେ patrolling arrangements ନେଇ ଭାରତ-ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମତି ହୋଇଥିଲା। ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁସାରେ ଏହା ୨୦୨୦ର friction pointsରୁ disengagementକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲା ଏବଂ ପୂର୍ବ ଲଦାଖରେ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିବା disengagement ସମ୍ପର୍କିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଜାରି ରହିଥିଲା।
ଏଠାରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝିବା ଜରୁରୀ। ସରକାରୀ ଘୋଷଣାରେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ଚିହ୍ନଟ, ମାନକ ନାମକରଣ ଓ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ଏହାକୁ ସେନା ମୁତୟନ କିମ୍ବା LACର ନୂଆ ସ୍ଥିତି ଘୋଷଣା ଭାବେ ସରକାର ଉଲ୍ଲେଖ କରିନାହାନ୍ତି।
ତେବେ ବ୍ୟାପକ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ସୀମା ଅଞ୍ଚଳର ଭୌଗୋଳିକ ନାମ ଓ ମାନଚିତ୍ର ସମ୍ପର୍କିତ ଭାରତର ଅଧିକାରିକ ରେକର୍ଡକୁ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବାର ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ କେବଳ ମାନଚିତ୍ରରେ ନାମ ଯୋଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସୀମା ବିବାଦର ମୂଳ ସମାଧାନ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ cartographic ଓ administrative exercise ବୋଲି ଉପଲବ୍ଧ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।
