ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୫ ଅକ୍ଟୋବର; ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତରେ ବଡ଼ ସଫଳତା। ୨୦୨୬ ମସିହାର ଫିଜିଓଲୋଜି ବା ମେଡିସିନ୍ ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ଆମେରିକୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଲ ଡେଇସେରୋଥ୍ ଏବଂ ଜର୍ମାନ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପିଟର ହେଗେମାନ୍ ଓ ଜର୍ଜ ନାଗେଲ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ମସ୍ତିଷ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ନାୟୁକୋଷକୁ ଆଲୋକ ମାଧ୍ୟମରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସମ୍ଭବ କରିଥିବା ଆଲୋକ-ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଆୟନ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଓ ଅପ୍ଟୋଜେନେଟିକ୍ସ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କ ଆବିଷ୍କାର ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଛି।
ନୋବେଲ୍ ଆସେମ୍ବଲି ଅନୁସାରେ, ଅପ୍ଟୋଜେନେଟିକ୍ସ ଏପରି ଏକ ପଦ୍ଧତି, ଯାହା ଜୀବନ୍ତ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ନାୟୁକୋଷର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ‘ଅନ୍’ କିମ୍ବା ‘ଅଫ୍’ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଏ। ଫଳରେ କେଉଁ ନ୍ୟୁରନ୍ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜଡ଼ିତ, ତାହାକୁ ଅଧିକ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି। ଏହି ପଦ୍ଧତି ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଗବେଷଣାଗାରରେ ମସ୍ତିଷ୍କର ଜଟିଳ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି।
ଏହି ଗବେଷଣାର ମୂଳ ଖୋଜା ଯାଏ ୧୯୯୦ ଦଶକର ଆରମ୍ଭକୁ। ପିଟର ହେଗେମାନ୍ ଆଲୋକ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକାର ଶୈବାଳର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଜର୍ଜ ନାଗେଲ୍ଙ୍କ ଗବେଷଣାରେ channelrhodopsin-2 ନାମକ ଆଲୋକ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଆୟନ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଆବିଷ୍କାର ପରେ ଆଲୋକ ମାଧ୍ୟମରେ କୋଷର ବିଦ୍ୟୁତ୍ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ନୂଆ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ଏହାକୁ ନ୍ୟୁରୋସାଇନ୍ସରେ ନେଇଯିବାରେ କାର୍ଲ ଡେଇସେରୋଥ୍ଙ୍କ ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ୨୦୦୫ରେ ସେ ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ମୂଷାର ସ୍ନାୟୁକୋଷରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ୨୦୦୬ରେ ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ‘ଅପ୍ଟୋଜେନେଟିକ୍ସ’ ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
