ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୩ ଅକ୍ଟୋବର; ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଭାଷା ଓ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆସିଛି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୋଷଣା। ଓଡ଼ିଶା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (CUO)ରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପାଲି ଭାଷା ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଏକ Centre of Excellence for Studies in Classical Pali ସ୍ଥାପନକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି। ଅକ୍ଟୋବର ୧, ୨୦୨୬ରେ ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରାଳୟର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର ଭାଷା ଡିଭିଜନ୍ ଏ ସମ୍ପର୍କିତ ଅନୁମୋଦନ ଜାରି କରିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ ପାଲି ନୁହେଁ, ନିକଟରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିବା ଆସାମୀୟ, ବଙ୍ଗଳା, ମରାଠୀ ଓ ପ୍ରାକୃତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଲଗା Centre of Excellence ସ୍ଥାପନ ହେବ। ଆସାମୀୟ ପାଇଁ ତେଜପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ବଙ୍ଗଳା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱଭାରତୀ, ମରାଠୀ ପାଇଁ ଡେକାନ୍ କଲେଜ୍ ପୋଷ୍ଟଗ୍ରାଜୁଏଟ୍ ଆଣ୍ଡ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗୁଜରାଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଚୟନ କରାଯାଇଛି।
ଭାରତ ସରକାର ୨୦୨୪ ଅକ୍ଟୋବରରେ ପାଲିକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ପାଲି ସହ ମରାଠୀ, ପ୍ରାକୃତ, ଆସାମୀୟ ଓ ବଙ୍ଗଳାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟ, ଐତିହ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଏହି ନୀତିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
ପାଲିର ସମ୍ପର୍କ ବୌଦ୍ଧ ଦର୍ଶନ ଓ ବୌଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟ ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସରକାରୀ ବିବୃତିରେ ମଧ୍ୟ ପାଲିକୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ଭାରତୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ-ବୌଦ୍ଧିକ ପରମ୍ପରା ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଭାଷା ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ନୂତନ Centre of Excellenceଗୁଡ଼ିକର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେବ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଗବେଷଣା, ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍, ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ପ୍ରସାରକୁ ମଜବୁତ କରିବା। ଏହି ଦିଗରୁ ଦେଖିଲେ CUOରେ ପାଲି ପାଇଁ ଏପରି କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ ଗବେଷକ, ଭାଷାବିତ୍ ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ଶିକ୍ଷାଗତ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ତେବେ ଏହାର ବାସ୍ତବ ପ୍ରଭାବ କେନ୍ଦ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଗବେଷଣା ପ୍ରକଳ୍ପ, ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଏକାଡେମିକ୍ ଫଳାଫଳ ଆଧାରରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ମାପାଯିବ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଏକାଡେମିକ୍ ପରିବେଶ ରହିଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ Centre of Excellence ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ। ଏବେ CUOରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପାଲି ପାଇଁ ନୂଆ କେନ୍ଦ୍ର ଅନୁମୋଦିତ ହେବା ଓଡ଼ିଶାକୁ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ଗବେଷଣାର ଆଉ ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଏହି ଅନୁମୋଦନକୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଗର୍ବର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ CUO ଏବଂ ଏହି ପ୍ରୟାସ ସହ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇବା ସହ ପାଲି ଭାଷାର ଅଧ୍ୟୟନ, ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ପ୍ରସାରକୁ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଏହି ମତାମତ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାଷା ଗବେଷଣାକୁ ଅଧିକ ସୁଯୋଗ ଦେବା ନେଇ ସରକାରୀ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ଏହା ପାଲି ଭାଷାର ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନ, ସାହିତ୍ୟ ଓ ଐତିହ୍ୟକୁ ଆଧୁନିକ ଗବେଷଣା ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂରକ୍ଷଣ ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗତ ପଦକ୍ଷେପ। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ଗବେଷଣା ଫଳାଫଳ ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷା ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବ।
