ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୩ ଅକ୍ଟୋବର; ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଜନଜାତି ସମୁଦାୟର ଭାଷାଗତ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ନେଇ ‘ହୋ’ ଭାଷାକୁ ସମ୍ବିଧାନର ଅଷ୍ଟମ ଅନୁସୂଚୀରେ ସାମିଲ କରିବା ଦାବି ପୁଣିଥରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଉପଲବ୍ଧ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଜଙ୍ଗଲ, ପରିବେଶ ଓ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଗଣେଶ ରାମ ସିଂହ ଖୁଣ୍ଟିଆଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜର ବିଧାୟକମାନେ ଲୋକସେବା ଭବନରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କୁ ଭେଟି ଏହି ଦାବି ସମ୍ପର୍କିତ ସ୍ମାରକପତ୍ର ଦେଇଛନ୍ତି।
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅଷ୍ଟମ ଅନୁସୂଚୀରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୨ଟି ଭାଷା ରହିଛି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ Department of Official Languageର ତାଲିକାରେ ଅସମୀୟା, ବଙ୍ଗଳା, ବୋଡୋ, ଡୋଗ୍ରୀ, ଗୁଜରାଟୀ, ହିନ୍ଦୀ, କନ୍ନଡ, କାଶ୍ମୀରୀ, କୋଙ୍କଣୀ, ମଲୟାଳମ, ମଣିପୁରୀ, ମରାଠୀ, ମୈଥିଳୀ, ନେପାଳୀ, ଓଡ଼ିଆ, ପଞ୍ଜାବୀ, ସଂସ୍କୃତ, ସାନ୍ତାଳୀ, ସିନ୍ଧୀ, ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ ଓ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ରହିଛି। ‘ହୋ’ ଏହି ତାଲିକାରେ ନାହିଁ।
ଅଷ୍ଟମ ଅନୁସୂଚୀରେ ଭାଷା ସାମିଲ ହେବାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୪୪ ଓ ୩୫୧ ସହ ଅଷ୍ଟମ ଅନୁସୂଚୀର ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ଅନୁସୂଚୀରେ ଥିବା ଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ନୀତିରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାମ୍ବିଧାନିକ ସ୍ଥାନ ମିଳିଛି।
‘ହୋ’ ଭାଷା ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଞ୍ଚଳର ଜନଜାତି ସମୁଦାୟ ସହ ଜଡ଼ିତ। ୨୦୨୫ର ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ Ho Language Action Committee ପକ୍ଷରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ୧୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ‘ହୋ’କୁ ମାତୃଭାଷା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଦାବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଏହି ସଂଖ୍ୟାକୁ ସରକାରୀ ନୂତନ ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଏହି ଭାଷାର ସୁରକ୍ଷା, ଶିକ୍ଷାରେ ମାତୃଭାଷାର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ଭାଷାଗତ ସୁବିଧା ବୃଦ୍ଧି—ଏସବୁ ଦାବି ସହ ‘ହୋ’କୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବାର ଦାବି ଯୋଡ଼ିତ। ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୫୦A ମଧ୍ୟ ଭାଷାଗତ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଶିଶୁଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ସୁବିଧା ଦେବା ଦିଗରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଉଦ୍ୟମକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ।
‘ହୋ’ ଭାଷାକୁ ଅଷ୍ଟମ ଅନୁସୂଚୀରେ ସାମିଲ କରିବା ଦାବି ଏବେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରର ଆଲୋଚନାରୁ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତରର ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ଅଷ୍ଟମ ଅନୁସୂଚୀରେ ଭାଷା ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନରେ ସଂଶୋଧନ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ।
