ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର; ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ଚାଲିଥିବା ୮୧ତମ ଜାତିସଂଘ ସାଧାରଣ ସଭା (UNGA) ଅବସରରେ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବଢୁଥିବା ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଘନଘଟା ଓ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ସହଯୋଗର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି। ୨୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଆୟୋଜିତ ପ୍ରଥମ Partners for Multilateralism, International Law, Peace & Prosperity (P4M) Summitରେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ବହୁପକ୍ଷୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ ଓ ସଂସ୍କାରିତ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଜୋର ଦେଇଛନ୍ତି।
ଜୟଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା ତୀବ୍ର ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା, ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଘନଘଟା ଓ ବିଭିନ୍ନ ସଂଘର୍ଷ କାରଣରୁ ଚାପରେ ରହିଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିଜ ଭୂମିକାକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, କେବଳ ପୁରୁଣା ଢାଞ୍ଚାକୁ ଜାରି ରଖିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାକୁ ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ସଂସ୍କାର କରିବା ଜରୁରୀ।
ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା ଥିଲା ‘reformed multilateralism’। ସେ ଅଧିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣମୂଳକ ଆଲୋଚନା ଓ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଆବଶ୍ୟକତା ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍, ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଦେଶର ଅଧିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ତାଙ୍କ ଉଦ୍ବୋଧନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବିଷୟ ଥିଲା।
P4M ସମ୍ମିଳନୀର ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଜାତିସଂଘ ଚାର୍ଟର ଉପରେ ଆଧାରିତ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱମୂଳକ, ସମାବେଶୀ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ କରିବା ଉପରେ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଶ୍ୱ ସମସ୍ୟା କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସୁରକ୍ଷାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। P4M ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଜୈବ ବିବିଧତା, ପ୍ରଦୂଷଣ, କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା, ଡିଜିଟାଲ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ହେଲ୍ଥ୍ ଓ ସପ୍ଲାଇ ଚେନ୍ ଭଳି ବିଷୟକୁ ମଧ୍ୟ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ସହଯୋଗର ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି।
ଜୟଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ fuel, food, fertiliser ଓ finance ଭଳି ‘4F’ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବିଘ୍ନ ହେଲେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଏକାଧିକ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ। ସେଥିପାଇଁ ସପ୍ଲାଇ ଚେନ୍କୁ ଅଧିକ ବିବିଧ ଓ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗ ଦରକାର ବୋଲି ତାଙ୍କ ଉଦ୍ବୋଧନରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
P4M ହେଉଛି ବହୁପକ୍ଷୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସଂଳାପ ଏବଂ ପ୍ରାୟୋଗିକ ସହଯୋଗ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏକ ମଞ୍ଚ। ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସହ-ପ୍ରାୟୋଜକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ବାରବାଡୋସ୍, ବ୍ରାଜିଲ୍, କାନାଡା, ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ, ଭାରତ ଓ କେନିଆ ରହିଛନ୍ତି।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ଆହ୍ୱାନକୁ ଭାରତର ବହୁପକ୍ଷୀୟ କୂଟନୀତିର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇପାରେ। ତେବେ P4M ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ କେତେ ଦୂର ପ୍ରାୟୋଗିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
