ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୦୩ ଅଗଷ୍ଟ; ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରଥଯାତ୍ରାକୁ ୟୁନେସ୍କୋର Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ପକ୍ଷରୁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ କେନ୍ଦ୍ର ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପକ୍ଷରୁ ୟୁନେସ୍କୋ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି।
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ପତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଭାରତର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା। ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ଏହି ମହାପର୍ବ ଧର୍ମ, ସଂସ୍କୃତି, ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ ଓ ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦେଶ-ବିଦେଶରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ପୁରୀରେ ସମବେତ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରାରେ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି, କାରଣ 2025 ମସିହାରେ ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରା ଓ ବାଲିଯାତ୍ରାକୁ ଭାରତର National Inventory of Intangible Cultural Heritageରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ୟୁନେସ୍କୋର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ଦିଗରେ ଏହାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ୱାଭାବିକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ୟୁନେସ୍କୋର Intangible Cultural Heritage of Humanity ତାଲିକାରେ କୌଣସି ପରମ୍ପରା ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ, ତାହାର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପରିଚୟ ଓ ସଂରକ୍ଷଣକୁ ନୂଆ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଂସ୍କୃତି, ଆଚାର-ବିଚାର, ଲୋକପରମ୍ପରା ଏବଂ ସମୁଦାୟଭିତ୍ତିକ ଐତିହ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ପ୍ରଚାରକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସହଯୋଗ ମିଳିପାରେ।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ। ଏଥିରେ ରଥ ନିର୍ମାଣ, ପାରମ୍ପରିକ କାଠଶିଳ୍ପ, ସେବାୟତ ପରମ୍ପରା, ବୈଦିକ ଆଚାର, ଲୋକସଙ୍ଗୀତ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ସାମୁଦାୟିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଭଳି ଅନେକ ଅମୂର୍ତ୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉପାଦାନ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦିଗ ୟୁନେସ୍କୋର ଅମୂର୍ତ୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ମୂଳ ମାନଦଣ୍ଡ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ମଧ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରାକୁ ଭାରତର କାଳଜୟୀ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରଥଯାତ୍ରାର ପରମ୍ପରା ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ଧରି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଆସୁଛି।
ଯଦି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅନୁମୋଦନ କରି ୟୁନେସ୍କୋ ନିକଟରେ ଭାରତର ପକ୍ଷରୁ ନାମାଙ୍କନ ଦାଖଲ କରନ୍ତି ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅମୂର୍ତ୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବ। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରଚାରକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସହିତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରେ।
