ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର; ଭାରତ ଓ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ବା Free Trade Agreement (FTA) ଏବେ ରୂପାୟନର ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ଚୁକ୍ତିକୁ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ଅନୁମୋଦନ କରିସାରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ୨୦ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରୁ ଲାଗୁ ହେବ। ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି ତାରିଖକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି।
ଏହି ଚୁକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ ହେଉଛି ବଜାର ପ୍ରବେଶ ଓ ଟାରିଫ୍ ହ୍ରାସ। ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁସାରେ, ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ୧୦୦% ଟାରିଫ୍ ଲାଇନ୍ରେ ଶୂନ୍ୟ-ଶୁଳ୍କ ବଜାର ପ୍ରବେଶ ଦେଇଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ଚୁକ୍ତି ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନିକାରୀମାନେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବଜାରରେ ଅଧିକ ଅନୁକୂଳ ଶୁଳ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇବେ।
ଏହାର ପ୍ରତିବଦଳରେ ଭାରତ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡରୁ ଆସୁଥିବା ଆମଦାନି ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୭୦.୦୩% ଟାରିଫ୍ ଲାଇନ୍ରେ ଟାରିଫ୍ ଲିବରାଲାଇଜେସନ୍ ଦେଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ମୂଲ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୯୫%କୁ କଭର କରୁଛି। ତେବେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଏକାଥରେ ଶୁଳ୍କ ହଟାଯିବ ନାହିଁ; କିଛି ଟାରିଫ୍ ତୁରନ୍ତ ହଟିବ ଏବଂ ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ କମିବ।
ଭାରତ ପାଇଁ ଡେୟରୀ ଓ କିଛି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ଏହି ଚୁକ୍ତିରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଛି। ଭାରତର FTA ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ କ୍ଷୀର, କ୍ରିମ୍, ଦହି, ଚିଜ୍ ଭଳି ଡେୟରୀ ଉତ୍ପାଦ, କିଛି ପଶୁଜାତ ଓ ଉଦ୍ଭିଦଜାତ ଉତ୍ପାଦ, ଚିନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସାମଗ୍ରୀର ଏକ ଅଂଶ exclusion listରେ ରହିଛି। ଏହା ଘରୋଇ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଟାରିଫ୍ ରିହାତିରୁ ବାହାରେ ରଖିବାର ଭାରତର ନୀତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ପକ୍ଷରୁ ଭାରତୀୟ ଟେକ୍ସଟାଇଲ୍, ଲେଦର, ଫାର୍ମାସ୍ୟୁଟିକାଲ୍, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଓ କୃଷି-ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ବଜାର ସୁଯୋଗ ବୃଦ୍ଧିର ଆଶା ରହିଛି। ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ଶ୍ରମ-ନିର୍ଭର ଓ ଉଚ୍ଚ-ବୃଦ୍ଧି କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ export competitiveness ବଢ଼ାଇବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇଛି।
ଚୁକ୍ତିର ଆଉ ଏକ ଦିଗ ହେଉଛି ନିବେଶ। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ପକ୍ଷରୁ ଆଗାମୀ ୧୫ ବର୍ଷରେ ୨୦ ବିଲିୟନ୍ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ନିବେଶ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ମଧ୍ୟ ଚୁକ୍ତିର ବ୍ୟାପକ ଆର୍ଥିକ ସହଯୋଗର ଅଂଶ।
ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡର ଆଧିକାରିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଉଭୟ ଦେଶର ମୋଟ ବାଣିଜ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ NZ$3.95 ବିଲିୟନ୍ ବାର୍ଷିକ। FTAର ଲକ୍ଷ୍ୟ ବଜାର ପ୍ରବେଶ ବଢ଼ାଇ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ନିବେଶକୁ ଆହୁରି ବିସ୍ତାର କରିବା। ତେବେ ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରକୃତ ପରିମାଣ ଚୁକ୍ତି ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ରପ୍ତାନି, ଚାହିଦା, ମୂଲ୍ୟ, non-tariff barriers ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
ଏହି ଚୁକ୍ତିର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ୨୦୨୫ ଡିସେମ୍ବରରେ ଆଲୋଚନା ଶେଷ ହେବାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୨୭ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୬ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏବେ ଉଭୟ ଦେଶର ଅନୁମୋଦନ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବାରୁ ୨୦ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରୁ FTAର ପ୍ରାୟୋଗିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେବ।
