ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୬ ଅକ୍ଟୋବର; ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା ଏବେ ଏକ କଠିନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ସୋମବାର, ଅକ୍ଟୋବର ୫ରେ କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦୁଇ ଦେଶର ଆଲୋଚନା ‘ପ୍ଲାଟୋ’ ବା ଏକ ଅଚଳାବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଆହୁରି ରିଆୟତ ଦେବା କିମ୍ବା ନେବା ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଆଲୋଚନା ଔପଚାରିକ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ।

ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଏମିତି ସମୟରେ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକାର ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି ଜାମିସନ୍ ଗ୍ରିଅର୍ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ସହ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଥିବା କହିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଚୁକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ ଏବଂ କିଛି ‘ଷ୍ଟିକିଂ ପଏଣ୍ଟ୍’ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାଧାନ ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୀୟୂଷ ଗୋୟଲ ଓ ଗ୍ରିଅରଙ୍କ ଆଲୋଚନା ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା।

ବାଣିଜ୍ୟ ଘାଟତି ଏହି ଆଲୋଚନାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ। U.S. Trade Representativeଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ୨୦୨୫ରେ ଆମେରିକା-ଭାରତ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସେବା ବାଣିଜ୍ୟର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୩୯.୬ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଥିଲା। କେବଳ ସାମଗ୍ରୀ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଆମେରିକାର ଭାରତ ସହ ୫୮.୪ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଘାଟତି ଥିଲା।

ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୬, ୨୦୨୬ରେ ଦୁଇ ଦେଶ ଏକ Interim Trade Agreement ପାଇଁ ଫ୍ରେମୱର୍କରେ ସମ୍ମତ ହୋଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ଆମେରିକୀୟ ଶିଳ୍ପ ଓ ବିଭିନ୍ନ କୃଷିଜାତ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ କମାଇବା କିମ୍ବା ହଟାଇବା ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା। ତଥାପି ବ୍ୟାପକ Bilateral Trade Agreement ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ।

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୮ରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ H.R. 5334, ‘Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026’କୁ ଆଇନରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆଇନ ରୁଷିଆ ଓ ଇରାନ ସମ୍ପର୍କିତ ନୂଆ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ, ଟାରିଫ୍ ଓ ନିଷେଧ ପାଇଁ ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରଶାସନର କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇଛି।

ରୁଷିଆରୁ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ତେଲ କିଣୁଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଧିକ ଟାରିଫ୍ ଲଗାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ଭାରତ-ଆମେରିକା ଆଲୋଚନାରେ ନୂଆ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା, ତେଲ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ଆମେରିକୀୟ ବଜାର ପ୍ରବେଶ—ତିନୋଟି ଦିଗରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।